Εισαγ. σημμείωμα:Εν έτει 2012 οι περισσ΄τεροι άνθρωποι του ανεπτυγμένου κόσμου κυκλοφορούν φεροντας μαζί τους συσκευές ένδειξη μιας κοινά αποδεκτής ώρας(ρολόγια, κινητά,κ.αλ.)μερτρούν τους μήνες και τις εποχές με ημερολόγια και πάρνουν δάνεια από την Τράπεζα εξοφλώντας τα χρέη τους σε σταθερές ημερολογιακά δόσεις.Θα μπρούσαμε να αναφέρουμε και άλλα παραδείγματα στην προσπάθεια μας να αποδείξουμε ότι ο άνθρωπος έχει καταφέρει να δαμάσει το χρονο(στις μέρες μας μάλιστα ίσως οι ρόλοι να έχουν αντιστραφεί). Ηταν όμως πάντα έτσι τα πράγματα;
Είναι πολύδύσκολο να συνειδητοποιήσει κάποιος ότι ο πολιτισμός μας είχε επί αιώνες μια εντελώς διαφορετική αντίληψη τόσο για τον ίδιο χρόνο όσο και για τη μέτρησή του. Στους προιστορικούς χρόνους και στους ιστορικούς οι άνθρωποι αντιλανβάνονταν το πέρασμα του χρόνου πάντα σε σχέση με τις διεργασίες που λάμβαναν χώρα στη φύση:τις κινήσεις του ήλιου και της Σελήνης ή τις καιρικές συνθήκες που επέτρεπαν το κυνήγι και την καλλιέργεια της γης(με αυτό τον τρόπο καθορίστηκαν αργότερα και οι τέσσερις εποχές του έτους). Αργότερα ,κατά τις πρώτες απόπειρες καταρτισμού πρόχειρων σεληνιακών ημερολογίων,ή ηλιακών,η μέτρηση του χρόνου και οι ονομασίες των ημερών και των μηνών σνδέθηκαν άμεσα με θεότητες και τις ιδιότητες που τις χαρκτήριζαν.
Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΗΜΕΡΩΝ
Η Ανακήρυξη του Χριστιανισμού ως επίσημης θρησκείας της Αυτοκρατορίας από τον Κωνσταντίνο επέφερε σημαντικές ανακατατάξεις σε ό,τι αφορά την αντίληψη περί του χρόνου. Και αυτό γιατί οι προσπάθειες που είχαν στο μεταξύ ξεκινήσει οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες και που αποσκοπούσαν στο διαχωρισμό της θρησκείας από το κράτος(και ως εκ τούτου της θρησκείας από το χρόνο) είχαν μόλις τερματιστεί.
Ο Κωνσταντίνος μπορεί να άφησε άθικτο το ημερολόγιο του Καίσαρα(το λεγόμενο Ιουλιανό Ημερολόγιο), παρ'όλα αυτά προχώρησε σε τρείς σημαντικές αλλαγές:Α)Καθιέρωσε την Κυριακή ως ιέρή ημέρα της εβδομάδας,προκαλώντας τις αντιδράσεις των Εβραίων και Παγανιστών που θεωρούσαν Το Σάββατο ως ημέρα τιμής προς το θείο.β)Αναγνώρισε τις Χριστιανικές εορτές,επιλέγοντας μάλιστα να τις τοποθετήσει στρατηγικά ημερολογιακά πάνω σε αρχαίες παγανιστικές και Γ)εΙσήγαγε την κινητή εορτή του Πάσχα,μιας και αυτί συνδεόταν άμεσα με το εβραϊκό σεληνιακό ημερολόγιο την περίοδο που κατά τα Ευαγγέλια σταυρώθηκε ο Χριστός. Παρ'όλα αυτά και επειδή οι αρχαίες παραδόσεις ήταν δύσκολο να ξεριζωθούν στιςσυνειδήσεις των λαών,το σύστημα των επτά ημερών Του Κωνσταντίνου υιοθέτησε ονομασίες θεών τις οποίες μπορεί εύκολα κάποιος σήμερα να ανιχνεύσει στις λατινογενείς ρίζες των λέξεων.
ΤΟ ΓΕΓΟΝΟς ΠΟΥ ΧΩΡΙΣΕ ΤΟΧΡΟΝΟ.
Σήμεραη πλειοψηφία των ανθρώπων πάνω στον Πλανήτη χρησιμοποιούν τις συντομεύσεις Π.χ. ΚΑΙ μ.Χ. για να προσδιορίσουν τις ημερομηνίες των ετών.Πότε όμως χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά αυτοί οι συμβολισμοί;Κια ακόμα περισσότερο,σε ποια περίοδο κατάφεραν να γίνουν ευρύτερα αποδεκτοί από κράτη κι πληθυσμούς;
Ο Διονύσιος ο Μικρός(500--560μ.Χ) ήταν ένας πανέξυπνος επίσκοπος που έζησε στη Ρώμη,αφιερώνοντας το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στη μελέτη του χρονου στην προσπάθειάτου να κατασκευάσει ένα ακόμα πιο ακριβές χριστιανορωμαϊκό ημερολόγιο.Στους πίνακες του συμπεριέλαβε μια σχετικά απαρατήρητη_στην εποχή τουσημείωση--:Το σύστημα χρονολόγησης <<Anno domini>>(ετος Κύ)
Ηταν η πρώτη φορά που ένας χριστανός "χώριζε" στα δύο το χρονο με βάση το έτος γεννησης του Ιησού.Μάλιστα σε μια διασωθείασα επιστολή του προς κάποιον επίσκοπο με το όνομα Πετρώνιος,ο Διονύσιος φαίνεται να παραπονιέται για το γεγονός ότι αρκετοί παλαιότεροι χρονολογικοί πίνακες στη Ανατολή χρησιμοποιούσαν ένα ημερολόγιο βασισμένο στον πρώτο χρόνο του αυτοκράτορα Διοκλητιανού(διώκτη των Χριστιανών) στο θρόνο ,δηλαδή το 284 μ.Χ.<<Προτιμώ να μετρώ και να υπολογίζω τα χρονια από την ενσάρκωση του Κύρίου ημών,ώστε να κάνω τα θεμέλια των ελπίδωνα μας περισσότερο γνωστά και την αιτία της λύτρωσης του ανθρώπου πιο εμγανή>>.έγραφε χαρακτηριστικά. Βέβαια είναι πως η αλήθεια για την ακριβή ημερομηνία γέννησης του Ιησού δεν υπάρχει σαφής εικόνα,αφού ακόμα και τα ίδια Ευαγγέλια δεν συμφωνούν μεταξύ τους,ενώ υπάρχει και η άποψητου ρεύματος των μυθικιστών που κάνουν λόγο για ένα εντελώς φανταστικό γεγονός.Οι εκχριστιανισμένοι Σάξονες χρησιμοποίησαν για πρώτη φορά επισήμως το Anno domini κατά τη διαρκεια του 7ου αιώνα. Έναν αιώνα αργότερα το χρησιμοποίησαν οι Γάλάτες ,ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη χρησιμοποιήθηκε ευρέως μετά το 10 αιώνα.Αξίζει να αναφέρουμε ότι η πρώτη καταγραφή για το BC(π.Χ.) εντοπίζεται μόλις το 1627,σε κείμενο του Γάλλου αστρονόμου ΝτενίΠετό που δίδασκε εκείνη την περίοδο στο Κολέγιο Κλερμόν του Παρισιού_
ΗΜΕΡΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΥΠΗΡΞΑΝ ΠΟΤΕ
Η 4η Οκτωβρίου του 1852 απετέλεσε την τελευταία ημέρα του Ιουλιανού ημερολογιου.Με απλά λόγια, οι ημέρες από 5 έως 14 Οκτωβρίου είχαν χαθεί οριστικά ,ήταν ο χρόνος που δεν υπήρξε ποτέ!
ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.
Οσο και αν σας φαίνεται παράξενο, η υιοθέτηση του Γρηγοριανού ημερολογίου στη χώρα μας πραγματοποιήθηκε μόλις την 1η Μαρτιου του 1923.Έως τότε η ορθόδοξη Εκκλησία,με τις ευλογίες του κράτους,χρησιμοποιούσε κανονικά το Ιουλιανό ημερόλογιο(μέσα από αυτό το πρίσμα,οι κόντρες παλαιοημερολογιτων και εκκλησίας αποκτούν νέα διασταση.
Παρ'όλα αυτά, οι προσπάθειες των δυτικών να συννενοήθούν με τους Ορθόδοξους για μια από κοινού υοθέτηση ου νέου ημερολογίου μας ταξιδευει τέσσερις αιώνες πίσω στο χρόνο. Πιο συγκεκριμένα,το 1582 ,ο Πάπας Γρηγόριος ΙΓαπέστειλε σχετική επιστολή στον Πατριάρχη Ιερεμία.Η προταση απορρίφθηκε μνομιάς,αφού θεώρήθηκε απόπειρα προσηλυτισμού των Ορθόδοξων πληθυσμών στον Καθολικισμό.όμως από τις αρχές του 20 ου αιώνα το κλίμα φάνηκε να αλλάζει.Το 1902 ο Πατριάρχης ΙωακείμΓ Απέστειλε εγκύκλιο σε όλες τις Ορθόδοξες Μητροπόλεις,ζητώντας την άποψη των επικεφαλής τους για το ημερολογιακό ζήτημα.Δεκαεφτά χρόνια αργότερα μια ειδική εκκλησιαστική επιτροπή κατέληξε στο ότι<<η μεταβολή,μη προσκρούουσα εις δογματικούς καικανονικούς λόγους,ηδύνατο να γίνει μετα συνεννόησιν πασών των Αυτοκεφάλων Εκκλησιών,ιδία δε του Οικουμενικού Πατριαρχείου>>.
Αξιοσημείωτο ειναι το γεγονόςότι τη χρονιά που η Ελλάδα υιοθέτησε το Γρηγοριανό ημερολόγιο υπήρξε μια σύγχυση καθότι η ημερομηνία του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και η εορτή της Επανάστασης του 21(οι οποίες τις προηγούμενες δεκαετίες είχαν τεχνηέντως τοποθετηθεί την ίδια μέρα) έπρεπε να χωριστούν.Για να αντιμετωπίσε ι αυτό το πρόβλημα η Εκκλησία της Ελλάδος αποφάσισε να χρησιμοποιεί_ το νέο ημερολόγιο για ολες τις γιορτές της, εκτός του Πάσχα.Γιαυτό και το Καθολικό από το Ορθόδοξο Πάσχα εορτάζονται μέχρι σήμερα σε διαφορετικές ημερομηνίες.
Διαβάζοντας κανείς τα παραπάνω(που δεν αποτελούν παρά ένα μικρό μέρος ενός μεγάλου θέματος) κατααβαίνει πως τόσο η αντίληψη όσο και οι προσπάθειεςγια τη μέτρηση του χρόνου έχουν περάσει σαράντα κύματα στην ανθρώπινη ιστορία.
Σήμερα ,τα 7,5 δισεκατομμύρια των κατοίκων του γαλάζιου πλανήτη μας έχουν καταφέρει να βρούν ένα κοινό τόπο συνεννόησης τόσο σε ότι αφορά τη μέτρηση των ετών όσο και στον προσδιορισμό της ώρας. Τα τεχνολογικά άλματα του Μέλλοντος,ίσως δώσουν νέες διαστασεις στην έννοια του χρόνου. Έτσι "το αστρικό έτος" που συναντήσαμε στις ταινιές του "Star Trek" ισως τελικα αποτελέσει το κομμάτι μιας άλλης χρονοπραγματικότητας!!