Εισαγ.σημείωμα:Είναι γνωστή με τα ονόματα Χερσόνησος του Άθω,Άγιον Όρος,ή απλά Όρος.Αναφερόμαστε φυσικά στην αυτόνομη μοναστική πολιτεία που εδράζεται εδώ και αρκετούς αιώνες στο τρίτο πόδι της Χαλκιδικής.΄Προκειται για έναν τόπο που έχει συνδέσει το όνομά του μετην απομόνωση,τον αποκλεισμό,τη λιτότητα και τη στέρηση.Παράλληλα ,έχει ενδυθεί το μυστηριακό μανδύα των θρύλων που "σεργιανίζουν" εδώ και αιώνες στις μονές ,στις σκήτες και τα απομακρυσμένα κελιά των μοναχών.
*Η σύνδεση του Αγίου Όρους με μύθους και θρύλους δεν αποτελεί κάτι καινούριο. Σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία,η δημιουργία του ορεινού αυτού όγκου οφείλεται στην επική μάχη μεταξύ των Γιγάντων και των ΟλύμπιωνΘεών.Αρχηγός των Γιγάντων ήταν ο Άθως,που στην προσπάθειά του να χτυπήσει τον Ποσειδώνα,εκσφενδόνισε προς το μέρος του ένα θεόρατο βράχο.ΟΑθως αστόχησε και ο βράχος έπεσε στη θάλασσα δημιουργώντας την ανατολικότερη χερσόνησο της Χαλκιδικής στην οποία δόθηκε τιμητικά το όνομά του.
Σύμφωνα με έναν άλλο μύθο,η περιοχή αποτέλεσε το κρησφύγετο της Δάφνης,κόρης του βασιλιά της Αρκαδίας,η οποία έψαχνε ένα μέρος για να προφυλαχθεί από τον Απόλλωνα που ήταν ερωτευμένος μαζί της.Η φυγή της Δάφνης στον Άθω συμβολίζει --και με κάποιο τρόπο προοικονόμησε-- την αγνότητα που χαρακτηρίζει την περιοχή ,αλλά και τη μάχη της ψυχής ενάντια στη σάρκα.
ΤΟ ΠΕΡΙΒΟΛΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ.
Έλευση του Χριστιανισμού στην περιοχή δημιουργησε νέους μύθους και δοξασίες μέσα από ένα νέο,αυτή τη φορά ,θρησκευτικό πρίσμα. Το Όρος κατέστη το κέντρο του Ορθόδοξου Χριστιανικού μοναχισμού,διατηρώντας μέχρι και σήμερα τη μυστηριακή του ατμόσφαιρα.
*Σύμφωνα με ένα θρύλο,ο οποίος μάλιστα εντοπίζεται και στην ιστοσελίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου,η επιλογή της Χερσονήσου ως κοιτίδας της Ορθοδοξίας αποδίδεται στην Ίδια την Παναγία. Σύμφωνα , λοιπόν , με την παράδοση, η Θεοτόκος ταξίδευε με τον Ιωάννη τον Ευαγγελιστή στην Κύπρο για να επισκεφτούν τον Λάζαρο.Την πορεία τους διέκοψε μια τρομερή θαλασσοταραχή που τους ανάγκασε να αποβιβαστούν στον Αθω.Έτσι κατέληξαν στον όρμο του Κλήμεντος,στο σημείο όπου σήμερα βρίσκεται η Ιερά Μονή των Ιβήρων και όπου τότε έστεκαν εκεί μονάχα τα ερείπια από ένα ναό του Απόλλωνα. λέγεται,λοιπόν ,πως η Παναγία ,μαγεμένη από την τραχιά ομορφιά του τοπου,ζήτησε από τον Ιησού να της "παραχωρήσει"ολόκληρο το όρος,παρά το γεγονός ότι οι κατοικοί του στην πλειονότητά τους ήταν ειδωλολάτρες."Να είχα ένα δικό μου κήπο κιεγώ η Μάνασου να προσεύχομαι και να τον επιμελούμαι",λέγεται πως ήταν η επίκληση της Παναγίας.Η απόκρισηαπό τον ουρανό ήταν άμεση:<<Έστω ο τόπος ούτοςκλήρος σος και περιβόλαιον σον και παράδεισος,έτι δε και λιμήν σωτήριος των θελόντων σωθήναι>>,(μάλιστα αυτή η ιστορία έιναι και ο λόγος που το Αγιον Όρος αποτελεί μέχρι και σήμερα άβατο για τις γυναίκες ,αφού ολοκληρη η Χερσόνησος και οι καλόγεροι είναι αφιερωμένοι στην Παναγία).
ΟΙ ΑΟΡΑΤΟΙ ΦΥΛΑΚΕΣ
Ένας ακόμη θρύλος του Όρους ,που διασώζεται μέχρι τις μέρες μας,είναι αυτός των "δώδεκα αόρατων φυλάκων".Οι ρίζες του μύθου αυτού χανονται στους αιώνες,παρ'όλα αυτά η παράδοση παραμένει ζωντανή και εξακολουθεί να γεννά σε πλήθος επισκεπτών κάθε χρόνο παράξενα συναισθήματα και εμπειρίες. Συγκεκριμένα ,ο θρύλος αναφέρεται σε 12 αόρατους καλόγερους που ζουν στην κορυφή του Άθω. Μετά τη σύντομη,πάντα ,εμφάνισή τους(που γίνεται σε οποιοδήποτε σημείο της Χερσονήσου,όταν αυτοί το κρίνουν απαραίτητο),εξαφανίζονται επιστρέφοντας στον άυλο κόσμο.Μία από τις ελάχιστες καταγραφές που υπάρχουν για τους αόρατους αυτούς καλόγερους-φύλακες προέρχεται από ένα κείμενο του ηγουμένου της Μονής των Ιβήρων τουΑγίου όρους,αρχιμανδρίτη Βασίλειου Γοντικάκη,που αναφέρει χαρακτηριστικά:"...μια παλιά και ΄αγραφη παράδοση λέει ότι κοντά στην κορυφή του ΄Άθω,χειμώνα , Καλοκαίρι, ζουν,τρεφόμενοι από την ευχή,δώδεκα μοναχοί αόρατοι.Όταν ο ένας από αυτούς κοιμηθεί,ο άλλος τον αντικαθιστά.Και η δωδεκάδα μένει πάντα ακέραια χωρίς να λείπει κανείς.Λέγεται ότι κάποιοι τους είδαν και αμέσως τους έχασαν.Κάποιοι άλλοι τους έιδαν και χάθηκαν μαζί τους.Ένας νέος , υποτακτικός είδε έναν από αυτούς.Διηγήθηκε στο γεροντά του το γεγονός και ογέροντας του είπε:"έπρεπε να τον ακολουθήσεις".
Την περιγραφή καταγράφει η συγγραφέας και μελετήτρια κ.Μαρία Σταματιάδου στο βιβλίο"ταμυστικά των Ελλήνων",όπου μεταξύ άλλων,αναφέρεται και σε εμπειρίες ανθρώπων που επισκέφτηκαν το Ορος και με διάφορυς τρόπουςαντιλήφθηκαν την παρουσία των 12 φυλάκων.Ακόμα και αυτοί που δεν τους είδαν,όμως, ένιωσαν την υπαρξή τους μέσα απο τις διηγησεις μοναχών που αναπαρήγαγαν την αγιορείτικηπαράδοση.
ΠΟΙΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΦΥΛΑΝΕ;
Ποιος θα μπορούσε όμως να είναι ο λόγος ύπαρξης των δώδεκα φυλάκων του Ορους; Σε αυτό το ερώτημα δεν υπάρχει σαφής απάντηση,μιας και πρόκειται για ένα ζήτημα θρησκευτικής πίστης,έτσι η όποια απόπειρα εξήγησης γεγονότων και καταστάσεων χαρακτηρίζεται αυτομάτως υποκειμενική. Υπάρχει η πεποίθηση που τους θέλει ως θεματοφύλακες της Ορθόδοξης πίστης και του Ελληνισμού(με ό,τι και αν αντιπροσωπεύει για τον καθενα αυτή η έννοια).Ο αρχιμανδρίτης Βασίλειος αναφέρει ότι "φυλούν την ζωή την ίδια στο άγιο Όρος και αποτελούν ευλογία".Αρκετά διαδεδομένη είναι και η άποψη πως οι καλόγεροι εμφανίζονται κάθε φορά που προκύπτει κάποιο σημαντικό ζήτημα(είτε εθνικό είτε πίστεως) και απειλεί την κοινωνική συνοχή.Όταν αυτό βρει τη λύση του σταματούν τις εμφανίσεις τους.Για κάποιους άλλους, πάλι, πρόκειται για μια προσπάθεια συγκερασμού του αρχαίου δωδεκαθέου με τη Χριστιανική πίστη(θεωρούν μάλισταπως ο αριθμός δώδεκα δεν είναι τυχαίος). Άλλωστε,αρκετοί από τους αγιορείτες μοναχούς δεν απορρίπτουν το αρχαιοελληνικό πνεύμα αλλά, αντίθετα,το τιμούν ενσωματωνοντάς το στις νέες παραδόσεις.
Οι φύλακες δεν χαρακτηρίζονται ως άγιοι ούτε ως αμιγώς άνθρωποι.Δεν είναι αθάνατοι αλλά ούτε και φθαρτοί όπως εμείς.Οι κανόνες που διέπουν την υπάρξή τους θυμίζουν "θεόμορφους ανθρώπους" που κατάφεραν να γινουν αόρατοι,σχεδόν ανύπαρκτοι,όταν κατέκτησαν μέσα από την πίστη τους το υπέρτατο σημείο ταπεινότητας.Η ακραία αυτή ταπεινότητα που τους διέκρινε τους οδήγησε στο σημείο να πετύχουν την ολοκληρωτική διαγραφή της ύπαρξής τους,τη συντριβή κάθε ατομικού προσδιορισμού του εαυτού τους και τη απόλυτη και ανιδιοτελή αγάπη προς τους ανθρώπους και τον κόσμο. Έτσι μετουσιώθηκαν σε άυλα πλασματα,περνώντας σε μια"ενεργιακή ανυπαρξία".Όπως αναφέρει και ο π.Βασίλειος ο Ιβηρίτης,"είναι πάντα δώδεκα ,όχι γιατί είναι αθάνατοι,αλλά γιατί κάθε φορά που κάποιος εγκαταλείπει οριστικά τον κόσμο,κάποιος άλλος,με την ίδια ταπεινότητα,τον αντικαθιστά"!!