ΤΟ ΣΕΙΣΜΟΣΚΟΠΙΟ ΤΟΥ ΤΣΑΝΓΚ

Πρώτη χρήση:Κίνα.

Πότε:2ος αιώνας μ.Χ..

Το σεισμόμετρο (ή σεισμογράφος) είναι ένα επιστημονικό όργανο μέτρησης σεισμών σε μεγάλες αποστάσεις καθώς και ηφαιστιακής δραστηριότητας, μέσω των ελάχιστων δονήσεων του εδάφους που προκαλούν.Είναι αξιοσημείωτο ότι το πρώτο σεισμόμετρο εφευρέθηκε σχεδόν 2000 χρόνια πριν στην Κίνα.Είναι γνωστό ως το σεισμοσκόπιο του Τσανγκ  Χενγκ. Ο εφευρέτης του,Τσανγκ  Χενγκ,θεωρούσε ότι η κύρια αιτία των σεισμών ήταν η χαοτική κίνηση του αέρα, προβάλλοντας τη θεωρία ότι:

....υπό τον όρο ότι(οαέρας) δεν αναδεύεται αλλά ελλοχεύει σε έναν κενό χώρο,αναπαύεται αθώα,χωρίς να προκαλεί πρόβλημα στα αντικείμενα ολόγυρά του.Όμως ,οποιαδήποτε εξωγενής αιτία πέσει πάνω του,τον διεγείρει ή τον συμπιέζει οδηγώντας τον σε μια στενωπό...και όταν η ευκαιρία διαφυγής αποκόβεται,τότε ,"με βαθύ μουρμουρητό του Βουνού βρυχάται γύρω από τους φραγμούς του",τους οποίους έπειτα από μεγάλο σφυροκόπημα ξεκολλάει και εκτοξεύειψηλά,με όλο και μεγαλύτερη αγριότητα οσο δυνατότερα είναι τα εμπόδια είναι τα εμπόδια που συναντά...

Στη συσκευή του Τσανγκ,οι σεισμικές δονήσεις της γής προκαλούσαν την πτώση μιας μπρούτζινης μπάλας μέσα από έναν από τους συνολικά οκτώ  σωλήνες(που είχαν το σχήμα δρακοκεφαλών).Από τον σωλήνα η μπάλα έπεφτε στο ανοικτό στόμα ενός μεταλλικού φρύνου,η θέση του οποίου υποδείκνυε την κατευθυνση του σεισμικού κύματος.Δεν γνωρίζουμε ακριβώς πως λειτουργούσε η συσκευή. Με βεβαιότητα μπορούμε να πούμε ότι οι οκτώ κινητοί βραχίονες ανασήκωναν έναν μεντεσέ μέσω μιας μανιβέλας και ενός μοχλού τα οποία απελευθέρωναν την μπάλα.Από ό,τι φαίνεται,η συσκευή εμπεριείχε επίσης ένα εκκρεμές που κρεμόταν από μια μπάρα.Αυτό υποδηλώνει ότι η κινητήριος δύναμη ήταν η αδράνεια--μια ελάχιστη κίνηση στο εκκρεμές πιθανόν να πυροδοτούσε την κίνηση που μετατρεπόταν σε μικρή ισχύ πάνω στο σωστό μοχλό.

Μολαταύτα,δεν υπάρχουν ξεκάθαρα ιστορικά αρχεία ή εναπομείναντα δείγματα,οπότε οι σύγχρονες απόπειρες ανακατασκευής του εμπεριέχουν έναν υπολογίσιμο βαθμό εικασιών και ερμηνειών  των ελάχιστων αναφορών που έχουν βρεθεί σε κείμενα της εποχής σχετικά με τη συσκευή.Παρ'όλα αυτά,φαίνεται ξεκάθαρα ότι το σεισμοσκόπιο του Τσανγκ όντως χρησιμοποιούσε παρόμοια τεχνολογία με αυτή των πρώτων σύγχρονων σεισμογράφων.Μετά τον θάνατο του Τσανγκ,δεν ήταν παρά το 1783 όταν ένας Ιταλός επιστήμονας ονόματι Σκιανταρέλι ανέπτυξε έναν απλό σεισμογράφο,για χρήση στις μετρήσεις ενός μεγάλου σεισμού στην Καλαβρία!!

ΤΣΑΝΓΚ ΧΕΝΓΚ, ο Κινέζος ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ.

Αξίζει να αφιερώσουμε λίγο χρόνο για να εξυμνήσουμε τη ζωή του Τσανγκ  Χενγκ(78--139 μ.Χ.),οι γνώσεις του οποίου σε μια τεράστια γκάμα αντικειμένων-- συμπεριλαμβανομένων των μαθηματικών ,της φυσικής,της μηχανικής,της χαρτογραφίας,της τέχνης και της ποίησης--οδήγησαν στην περιγραφή  του ως "ο Λεονάρντο ντα Βίντσι της αρχαίας Κίνας'' Ξεκίνησε ως κατώτερος δημόσιος υπάλληλος,αλλά ανήλθε για να γίνει Αρχι-Αστρονόμος και Ανακτορικός ακόλουθος στην αυτοκρακορική αυλή. Εκτός από το σεισμοσκόπιό του ,εφηύρε έναν υδροκίνητο αστρολάβο(ένα τριδιάστατο μοντέλο του ηλιακού συστήματος),προχώρησε σε βελτιωμένες εκτιμήσεις για τον αριθμό π  και καταλογογράφησε πάνω από 2500 αστρα. Επίσης, έδωσε μια προηγμένη περιγραφή της Σελήνης, της κατασκότεινής της πλευράς,και διατύπωσε τον τρόπο με τον οποίο οι σεληνιακές και ηλιακές εκλείψεις απέδιξαν ότι η σελήνη δεν μπορεί παρά να είναι  ένα σφαιρικό αντικείμενο.Και αν όλα αυτά δεν είναι αρκετά για ένα μόνο άτομο,υπήρξε επίσης φημισμένος ποιητής,το έργο του οποίου συνέχισε να μελετάται για πολλά χρόνια μετά το θανατό του! 

ΠΑΡΑΣΙΤΟΚΤΟΝΑ.

Από τις απαρχές της γεωργίας, περίπου 10.000 χρόνια πριν,η ανθρωπότητα βρέθηκε αντιμέτωπη με το πρόβλημα του ελέγχου των παρασίτων ,που επιτίθονταν στις σοδειές.Τα πρώτα αρχεία που διαθέτουμε για τη χρήση παρασιτοκτόνων προέρχονται από τους αρχαίους Σουμέριους,οι οποίοι χρησιμοποιούσαν θειάφι για την αντιμετώπιση των προσβολώναπό έντομα.Οι Κινέζοι χρησιμοποιούσαν συνδυασμούς ενώσεων υδραργύρου και αρσενικού για την προστασία από τις ψείρες του σώματος.Για την εποχή των πρώτων Ρωμαίων και των Ελλήνων,διαθέτουμε ένα  αυξανόμενο εύρος μαρτυριών χρήσης διαφορετικών μεθόδων. Ορισμένες απ'αυτές ήταν μαγικές διεργασίες ή αποτελούσαν λαΪκούς μύθους.Όμως υπήρχαν και κάποιες μέθοδοι τις οποίες θα μπορούσαμε να αναγνωρίσουμε και σήμερα.Ο καπνός από τη καύση άχυρου ή ζωικής ύλης χρησιμοποιούνταν για τον έλεγχο της μούχλας ,της ερυσίβης,και των εντόμων.

Κολλώδεις ουσίες όπως η πίσσα χρησιμοποιούνταν για να παγιδέψουν τα έντομα πουκινούνταν επάνω στους μίσχους και στους κορμούς των δέντρων.Το αλάτι ήταν όπλο κατά των ζιζανίων,ενώ φυτικά υλικά όπως το πύρεθρο κονιορτοποιούνταν και χρησιμοποιούνταν για την προστασία των αποθεμάτων των σιτηρών.Υπάρχει ακόμα πλήθος άλλων καταγραφών προστατευτικών περιβλημάτων σπόρων, ζιζανιοκτόνων και τρωκτικοκτόνων,φτιαγμένων από χημικά και ορυκτά,τα οποία μπορούσαν να παρασκευασθούν από ντόπια χώματα, αλλά και από την ήμερη και την άγρια βλάστηση,πολλά εκ των οποίων φαίνεται να χρησιμοποιούνταν για αιώνες πριν από την κλασική περίοδο.

Ο ΑΣΤΡΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ.

Πρώτη εφεύρεση:Ευρώπη

Πότε:32500 χρόνια πριν.

Εκτός από την προσπάθεια να κατανοήσουν τις κινήσεις του ήλιου και της Σελήνης,οι πρώτοι άνθρωποι γοητεύονταν και από τα αστέρια,τα οποία συχνά ταύτιζαν με θεότητες.Ο παλαιότερος γνωστός χάρτης αστρικός είναι σκαλισμένος σε ένα χαυλιόδοντα μαμούθ που βρέθηκε στη Γερμανία, με ένα εγχάρακτο σχέδιο που μοιάζει πολύ στον αστερισμό του Ωρίωνα(αν και αυτό είναι υπό αμφσβήτηση).

Μια τοιχογραφία στα σπήλαια Λασκώ στη Γαλλία(που θα μπορούσε να χρονολογείται οποτεδήποτε μεταξύ 33000 και 10000 ετών πριν) έχει μια ξεκάθαρη αναπαράσταση του συμπλέγματος των Πλειάδων.Στα ίδια σπήλαια υπάρχει η απεικόνιση ενός Βίσωνα,ενός ανθρώπου με κεφάλι πουλιού και το κεφάλι ενός πραγματικού πουλιού.Έχει προταθεί ότι πρόκειται επίσης για αστρονομική ζωγραφιά:οι τρείς απεικονίσεις αντιπροσωπεύουν τα τρία επιφανή άστρα Βέγας,Ντενέμπ και Αλτάιρ.Μαζί, είναι ευρέως γνωστά ως το θερινό Τρίγωνο και συγκαταλέγονται ανάμεσα στα λαμπρότρα αντικείμενα που μπορεί να διακρίνει κανείς στον ουρανό του Βορείου Ημισφαιρίου κατά τη διάρκεια του Καλοκαιριού.Πιο λεπτομερείς κατάλογοι αστεριών άρχισαν να χρησιμοποιούνται την εποχή Των Βαβυλωνίων και των αρχαίων Αιγυπτίων,από τη 2η χιλιετία π.Χ.και εξής,αλλά είναι πιθανόν να αντανακλούσαν απλώς ένα σύνολο γνώσεων που είχε συσταθεί σταδιακά μέσα στις προηγούμενες χιλιετίες!

ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΉ.

Πρώτη εφεύρεση:Ινδία

Πότε:6ος αιώνας π.Χ.

Πιθανότατα φαντάζεστε ότι η πλαστική χειρουργική αποτελεί μια μάλλον προσφατη ιατρική καινοτομία. Και, όμως, υπάρχουν στοιχεία ότι εκτελούνταν τουλάχιστον 2600 χρόνια πριν.Ένα αιγυπτιακό χειρόγραφο,τα περιεχόμενα του οποίου είχαν αντιγραφεί από ένα κείμενο του 2500 με 3000 π.Χ.,περιέχει οδηγίες οι οποίες έχουν ερμηνευτεί ωςη περιγραφή της χειρουργικής επανόρθωσης μιας σπασμένης μύτης.

Μεταγενέστερα στοιχεία από την Ινδία είναι,εντούτοις, πολύ πιο ξεκάθαρα. Περίπου 3000 χρόνια πριν υπήρχε μια τοπική παράδοση "τεντώματος '' των αυτιών κατά την οποία τα αυτιά των παιδιών τρυπιούνταν και στη συνέχεια τεντώνονταν σταδιακά ,έτσι ώστε να μεγαλώσουν οι οπές. Ίσως αυτή η παράδοση να υπήρξε η έμπνευση της ιδέας ότι η σάρκα και το δέρμα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο επεξεργασίας.Σε κάθε περίπτωση,σε ένα κείμενο πουείναι γνωστό ωςSushruta  Samhita(του 6ου π.Χ. αιώνα),υπάρχει μια λεπτομερής περιγραφή χειρουργικών τεχνικών,ανάμεσα στις οποίες και η αναδόμηση της μύτης (η "ρινοπλαστική"):

Το μέρος της μύτης που πρέπει να καλυφθεί θα πρέπει αρχικά να μετρηθεί με ένα φύλλο.Στη συνέχεια ,ένα κομμάτι δέρματος του απαιτούμενου μεγέθους θα πρέπει να  αποκοπεί από ζωντανό δέρμα της παρειάς και να τεντωθεί έτσι ώστε να καλύψει τη μύτη,δι στην παρειάατηρώντας ένα μικρό μίσχο προσκολλημένο στην παρειά.Το σημείο της μύτης το οποίο θα προσκολληθεί το δέρμα,πρέπει να ερεθιστεί μετην κοπή του ρινικού κολοβώματος με μαχαίρι.Ο γιατρός θα πρέπει στη συνέχεια να τοποθετήσει το δέρμα πανω στη μύτη και να ράψει τις δύο πλευρές γρήγορα,διατηρώντας το δέρμα σωστά ανυψωμένο με την εισαγωγή δύο κυλίνδρων ρίκινου(το φυτό από το οποίο εξάγεται το καστορέλαιο) στη θέση των ρουθουνιών,έτσι ώστε η καινούρια μύτη να αποκτήσει το σωστό σχήμα.

Τελικά ο συγγραφέας προτείνει την εφαρμογή γλυκόριζας,ερυθρού σανδαλόξυλου και βερβερίδας πριν από την κάλυψη της πάσχουσας περιοχής με βαμβάκι και καθαρό σησαμελαιο. Το κείμενο Sushrouta Samhita περιγράφει επίσης τη χρήση δέρματος από τις παρειές για την αναδόμηση των λοβών των αυτιών,με τη χρήση κρασιού ως αναισθητικού και βδελλών  για την αποφυγή θρόμβων αίματος στις πληγες.Το βιβλίο αποτέλεσε ένα από τα ιδρυτικά κείμενα της Αγιουβέρδα, του παραδοσιακού ιατρικού συστήματος της Ινδίας, και περιέχει οδηγίες για περισσότερες από 300 χειρουργικές επεμβάσεις.Οι αραβικές μεταφράσεις διατήρησαν αυτη τη γνώση και τελικά τη διέδωσαν στη Δύση κατά τη διάρκεια της Αναγέννησης.

Η επίδραση της Ινδικής ιατρικής στην πλαστική χειρουργική της Δύσης δε σταμάτησε εκεί.Το 1794,στο λονδρέζικο περιοδικό για Κυρίους δημοσιεύτηκε  ένα άρθρο σχετικά με ένα περιστατικό πλαστικής επέμβασης με μάρτυρες κάποιους βρετανούς στρατιώτες,με σκοπό την επανόρθωση της μύτης ενός οδηγού κάρου της φυλής Μαράτι,ο οποίος είχε τραυματισθεί στη μάχη.Η περιγραφή ενέπνευσε γιατρούς όπωςτον Joseph Constantine Carpue  να ταξιδεύσουν στη Ινδία και να μάθουν περισσότερα σχετικά με αυτή την καταπληκτική παράδοση πλαστικής χειρουργικής!!

ώς 

ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ

 Πρώτη χρήση:Ζάμπια

Πότε:350.000χρόνια πριν.

Οι χρωστικές ουσίες που απετέλεσαν την παραδοσιακή βάση συστατικών των βαφών ανακαλύφθηκαν σταδιακά από την ανθρωπότητα σε βάθος χιλιετιών. Μόλις τον 15ο αιώνα μ.Χ.,ήταν ακόμα εξαιρετικά δύσκολος ο εντοπισμός του λάπις  λάζουλι, του μπλέ ορυκτού που αποτελούσε το κύριο συστατικό της κυανήςβαφής.Ο μέγας ζωγράφος Γιαν βαν Άικ προσέθετε το μπλε χρώμα σε ένα 

πορτραίτο μόνο αν πληρωνόταν επιπλέον από τον πελάτη,και όταν το έκανε δεν χρησιμοποιούσε παρά ελάχιστες ποσότητες,χωρίςνατο αναμειγνύει με άλλα χρώματα,και τονιζοντάς το για να δώσει έμφαση στη χρήση του.Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η Παναγία απεικονιζόταν κατά παράδοση τυλιγμένη στο μπλε,για να τονιστεί η υψηλή της θέση.

Το λάπις λάζουλι χρησιμοποιείται εδώ και τουλάχιστον 6500 χρόνια και είχε εξαιρετικά υψηλή αξία στους πρώτους πολιτισμούς της Μεσοποταμίας,της Αιγύπτου και της Κίνας.Εξακολουθούν να υπάρχουν ορυχεία λάπις λάζουλι στο Μπανταχσάν,μια απομακρυσμένη περιοχή, ορεινή στο Αφγανιστάν--λειτουργούν αδιάλειπτα τουλάχιστον από το 700π.Χ.,όταν αποτελούσαν μέρος της χώρας που είναι γνωστή ως Βακτρία.

Η πορφύρα ήταν ακόμη ένα παραδοσιακό ακριβό χρώμα.Το  πορφυρό της Τύρου ήταν μια χρωστική ουσία φτιαγμένη από τη βλέννα του σαλιγκαριούΜούρεξ. Χρησιμοποιούνταν για τη βαφή υφασμάτων γύρω στο 1200 π.Χ.Το πράσινο χρώμα,σε χρήση από την προΪστορία,ήταν επίσης σχετικά σπάνιο,καθώς το αντλούσαν κυρίως από δύο αργιλώδη ορυκτά ,τον κελαδονίτη και τον γλαυκονίτη.

Ωστόσο ,ορισμένα χρώματα υπήρχαν σε αφθονία από τις απαρχές της ιστορίας της ανθρωπότητας.Το μαύρο ανθρακί μπορεί να δημιουργηθεί  από απανθρακωμένα  κόκκαλα ή Ξύλο.Το κίτρινο και το κόκκινο προέρχονται από τα οξείδια του σιδήρου,το καφέ,σε μια ποικιλία αποχρώσεων,μπορεί να φτιαχτεί από τα οξείδια του σιδήρου και του μαγγανίου και το λευκό παράγεται είτε από την κιμωλία είτε από οστά ζώων.Όλες αυτές οι χρωστικές ουσίες  μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να χρωματίσουν το ανθρώπινο δέρμα ή του τοίχους των σπηλαίων, είτε με άμεση τοποθέτηση του χρώματος είτε έπειτα από ανάμειξη με ζωικό λίπος,με αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός πρωτόγονου μείγματος βαφής. Τα παλαιότερα τεκμήρια ζωγραφικής που έχουμε είναι τουλάχιστον 350.000 ετών-εξοπλισμός για την κονιορτοποίηση βαφών και χρωστικών ουσιών βρέθηκε απο αρχαιολόγους σε ένα σπήλαιο στους Δίδυμους Ποταμούς,που βρίσκονται κοντά στη Λουζάκα στη σύγχρονη Ζάμπια!

Ζζω

Το ΜΕΤΡΗΜΑ --Διαχρονικά.

 Πρώτη  εφεύρεση :Αφρική

Πότε:40.000--50.000 χρόνια πριν.

Είναι πολύ πιθανόν το μέτρημα  να ξεκίνησε από τα δάκτυλα,που επέτρεπαν μια καταμέτρηση ως το δέκα.Αυτό θα ήταν αρκετό για τους περισσότερους σκοπούς,σε συνδυασμό(για παράδειγμα) με τη χειρονομία του ανοικτού χεριού για τη δήλωση των"πολλών".Τα πρώτα στοιχεία καταμέτρησης χρονολογούνται τουλάχιστον 40.000 χρόνιαπρίν. Η περόνη ενός μπαμπουίνου που βρέθηκε στα όρη Λεμπομπο τηςΝότιας  Αφρικής έχει μαρκαριστεί με είκοσι εννέα χαρακιές--μια ερμηνεία θεωρεί ότι επρόκειτο για μια καταγραφή του σεληνιακού κύκλου, αν και το γεγονός ότι η περόνη είναι σπασμένη,καθιστά αυτή την πρόταση υπερβολικά αισιόδοξη. Έχουν βρεθεί πολλά ακόμη κόκκαλα και άλλα αντικείμενα με παρόμοια σημάδια από τις χιλιετίες που ακολούθησαν.

Το πρώτο καταγεγραμμένο σύστημα τήρησης αρχείων για το οποίο έχουμε γνώση,προέρχεται από την προ-σουμεριακή  περίοδο στο σύγχρονο Ιράν.Οι μάρκες καταμέτρησης ήταν πήλινες και έφεραν ένα σύμβολο το οποίο αντιπροσώπευε ένα πρόβατο, δέκα πρόβατα,μια κατσίκα,δέκα κατσίκες κ.ο.κ. Αυτές οι πήλινες μάρκες δένονταν μαζί και ψήνονταν σε ένα πήλινο είδος φακέλου,το οποίο είχε μαρκαριστεί στην εξωτερική πλευρά για να εμποδίσει τη λαθροχειρία(Ο φάκελος  επρόκειτο να διατηρηθεί με σκοπό τη μελλοντική επαλήθευση ότι ο σωστός αριθμός ζώων είχε επιστραφεί ή ανταλλαγεί σε δεύτερο χρόνο).

Αυτή η μέθοδος ήταν προάγγελος των αριθμητικών καταστάσεων των Σουμερίων,οι οποίοι χρησιμοποιούσαν μια ποικιλία διαφορετικών μεθόδων για την καταγραφή αριθμών και φαίνεται ότι ο πολιτισμός τους υπήρξε  η γενέτειρα της Αριθμητικής.Οι γραφείς που ήταν υπεύθυνοι για τη διατήρηση αρχείων σχετικά με τις ποσότητες σιτηρών σε καθημερινή βάση,άρχισαν να βρίσκουν τρόπους εξάσκησης και βελτίωσης των δεξιοτήτων και της ταχύτητάς τους, προσαρμόζοντας με διάφορους τρόπους τις ποσότητες τις οποίες κατέγραφαν!

 πριν