Πέμπτη 20 Αυγούστου 2026

Ο κήπος.

Τ πρώτα είδη κήπων εξελίχθηκαν μεταξύ της γεννησης της Γεωργίας(περιπου 10.000 χρόνια πριν) και του ΕΠΟΥς ΤΟΥ ΓΚΙΛΓΚΑΜΕς(περίπου 4000.χρόνια πριν),που περιγράφει έναν ιερο τόπο:<<με κρυστάλλινα κλαδιά μέσα στη χρυσαφένια άμμο,σε αυτόν τον αθάνατο κήπο στέκεται το Δέντρο,με κορμό από χρυσό και όμορφο στη θέα>>.Όπως δείχνει αυτός ο στίχος,οι πρώτοι κήποι υπήρξανέμπνευση του ευρέως διαδεδομένου σεβασμού προς τα δέντρα ως θρησκευτικά σύμβολα.Ο κήπος της Εδέμ αποτελεί ένα παρόμοιο αρχαίο δείγμα  μυθολογίας,στο οποίο ένας ασφαλής χώρος όπου φύονται δέντρα είναι ανώτερος απότην άγονη γη πέρα από αυτόν.

Ως ελέλιξη των περιφραγμένων χώρων εντός ενός αγροκτήματος,όπου φρουτόδεντρα δημιουργούσαν μια ευχάριστη περιοχήσκιάς,οι πρώιμοι αυτοί κήποι

θεωρήθηκαν επίσης χώροι ψυχαγωγίας και ανάπαυσης.Στους πρώτους κήπους της Μεσογείου και της Εγγύς Ανατολής,δινόταν περισσότερη προσοχή στα δέντρα παρά στα λουλούδια.Η λέξη "Παράδεισος" συνδέεται ετυμολογικά με την αρχαία περσική λέξη για τον κήπο--ένας παράδεισος ήταν μια κατάφυτη περιοχή με νερά να τρέχουν σε κανάλια ή σιντριβάνια,και ένα τακτικό μοτίβο δέντρων. Αυτό το στυλ διαδόθηκεαπό το μέρος που είχε τις καταβολές του,την Εύφορη ημισέληνο της Περσίας,της Αιγύπτου και της Ασσυρίας και υιοθετήθηκε  σε όλη τη βόρεια Αφρική(απόπου εξαπλώθηκε στην Ευρώπη),ακόμα καιστηνΙνδία,οι κήποι της Δυναστείας  Μουγκάλ εμφανίζουν την ίδια επιρροή.Ως αποτέλεσμα ,ο περίκλειστος κήπος συχνά με μονοπάτια που τον χώριζαν σε τέταρτα,έγινε  τόσο ένας χώρος απομόνωσης και ανάπαυσης κατά τον ελεύθερο χρόνο,όσο και ένα σύμβολο θρησκευτικής απεικόνισης σε ένα μεγάλο κομμάτι του κόσμου,ακόμα  και προτού ο Χριστιανισμός και το Ισλάμ συμπεριλάβουν την έννοια του κήπου στις νέες θρησκείες!!


Ξυράφια.

Το αρχαότερο ξυράφι που έχει βρεθεί ποτέ χρονολογείται περίπου 20.000 χρόνια πριν.Τ πρώτα ξυράφια φτιάχνονταν από αχιβάδες,δόντια καρχαρία και ακονισμένο πυριτόλιθο.Η χρήση τους έγινε σταδιακά  πιο συνηθισμένη κατά την εποχή του Χαλκού,όταν ο χαλκός και ο οψιανός(ηφαιστιακό γυαλί) χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή πιο κοφτερών εργαλείων.Αντικείμενα όπως τα ξυράφια αποτελούσαν προσωπική ιδιοκτησία και προσέδιδαν κύρος--παραδείγματος χάριν,διακοσμημένα χρυσά και χάλκινα ξυράφια έχουν βρεθεί σε αιγυπτιακούς τάφους του 4000 π.Χ.,ένδειξη  ότι είχαν αρκετά  μεγάλη αξία ώστε να θαφτούν μαζί με τους ιδιοκτήτες τους!! 

 

Τετάρτη 19 Αυγούστου 2026

ΟΣΤΕΙΝΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Πρώτη χρήση:Αφρική ή Ευρώπη

Πότε :περίπου 50.000 χρόνια πριν.

Η συζήτηση για το πότε πρωτοχρησιμοποιήθηκαν τα οστέινα εργαλεία αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα αινίγματα  της πρώτης ιστορίας του ανθρώπινου είδους,καθώς συνδέεται άμεσα με τις σχέσεις μεταξύτων Homo Sapiens και των ξαδέλφων τους ,των Νεάρτενταλ.Στην Αφρική υπάρχουν τεκμήρια,από 70.000 έως 100.000 ετών,οστών που είχαν εσκεμμένα κοπεί,σκαλιστεί και γυαλιστεί για να χρησιμοποιήθούν ως αιχμηρά εργαλεία,σοβλιά,καμάκια ή σφήνες.Ωστόσο δεν υπάρχει μεγάλη συνέπεια όσον αφορά τους τύπους και τις τοποθεσίες αυτών των αρχαιολογικών ευρημάτων.

Ε κείνη την περίοδο,οι πρόγονοι των  Homo Sapiens εξακολουθούσαν να εξελίσσονται στην Αφρική(δεν μετανάστευσαν στην Ευρώπη παρά 44000 χρόνια πριν).Εντοόυτοις οστέινα εργαλεία έχουν ανακαλυφθεί καιστην Ευρώπη,και χρονολογούνται τουλάχιστον 50.000 χρόνια πριν,πράγμα που υποδεικνύει ότι πρέπει να  είχαν κατασκευασθεί από τους Νεάντερταλ(οι οποίοι ήδη ευρίσκονταν στην Ευρώπη 200.000 χρόνια πριν και είχαν εξελιχθεί εκεί.). Έτσι λοιπόν ,ενώ είναι δυνατόν τα δύο είδη ανθρωπιδών να ανακάλυψαν ανεξάρτητα το ένα από το άλλο τον τρόπο κατασκευής εργαλείων,οι επιστήμονες έχουν εγείρει την ενδιαφέρουσα πιθανότητα ότι εκείνοι οιHomo Sapiens πρόγονοί μας που πρωτομετανάστευσαν στην Ευρώπη από την Αφρική,έμαθαν πώς να επεξεργάζονται τα οστά από τουςξαδέλφους τους ,τους Νεάντερταλ.

Τα λίθινα εργαλεία υπήρχαν πολύ πριν από την αντίστοιχή τους οστέινη κατασκευή,όμως η πέτρα είναι ένα πιι σκληρό και λιγότερο προσαρμόσιμο υλικό--η μεγαλη καινοτομία έγινε όταν οι άνθρωποι έμαθαν να χρησιμοποιούν λίθινα ερφαλεία για να κόβουν ,να τρίβουν  και να γυαλίζουν κομμάτια οστών.

Εργαλεία μπορουν να κατασκευαστούν από διάφορους τύπους οστών,όμως τα ελαφόκερα και τα οστά μεγαλύτερου μήκους είναι τα πλέον χρήσιμα για τη δημιουργία  μακριών και αιχμηρών εργαλείων. Άλλα εργαλεία πρώιμου τύπου που έχουν βρεθεί περιλαμβάνουν  αγκίστρια για ψάρεμα,μαχαιροπίρουνα ,βελόνες και καρφίτσες,κοσμήματα και εργαλεία για ξύσιμο και γυάλισμα.Συχνά κρεμούσαν δόντια σε κορδόνια ως κοσμήματα,ενώ οι οπλές των ζώων μπορούσαν να μετατραπούν σε υποτυπώδη μουσικά όργανα,οπως ένα κουδούνι ή,με την προσθήκη μικρών πετρών στο εσωτερικό,μια κουδουνίστρα.!!



 

Τρίτη 18 Αυγούστου 2026

ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΠΟΣΤΑΞΗΣ

Πρώτη καταγραφή:Χαλιφάτο των Αββασιδών/σημερινό Ιράκ

Πότε:9ος αιώνας μ.Χ.

Οι δύο κύριες μέθοδοι παραγωγής αλκοόλ είναι η ζύμωση,στην οποία η χημική διασπαση μιας ουσίας όπως τα φρούτα ή οι σπόροι παράγει αλκοόλη,και η απόσταξη, κατά την οποία ένα το οποίο έχει υποστεί  ζύμωσηκαθρίζεται επιπλεον μέσω της εξάτμισης και της συμπύκνωσης διαφορετικών στοιχείων μέσα στο υγρό.Το παλαιότερο  πιστοποιημένο αλκοολούχο ποτό που έχει υποστεί ζύμωση προέρχεται από το τζιαχού στην κοιλάδα του  Κίτρινου Ποταμού στη Κίνα,περίπου  από το 7000--6600π.Χ. Όμως ,πολλοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ποτά που είχαν υποστεί ζύμωση πρέπει να καταναλώνονταν κατά την Παλαιολιθική Περίοδο

10.000 μέχρι και 12000 χρόνια πρίν. Η ''υπόθεση του μεθυσμένου πιθήκου" πηγαίνει ακόμα πιο πέρα,προτείνοντας ότι οι πρώτοι μακρινοί πρόγονοί μας ανακάλυψαν ότι μπορούσαν να μεθύσουν καταναλώνοντας σαπισμένα φρούτα από το έδαφος των δασών,και ότι αυτή η γνώση διατηρήθηκε καθ'όλη τη διάρκεια της εξέλιξης αυτών των πιθήκων στους πρώτους ανθρωπίδες.

Η απόσταξη όμως είναι μια πολύ πιο πρόσφατη ανακάλυψη.Υπάρχουν στοιχεία από τον 1ο και 3ο αιώνα μ.Χ. ότι η απόσταξη εφαρμοζόταν  στην Αίγυπτο της ΡωμαΪκής εποχής και στην Κίνα.Οι Ρωμαίοι ,παραδείγματος χάριν, εξήγαγαν το νέφτι από τα έλαια των πεύκων. Πολλοί από τους πρώιμους ναύτες είχαν σκαρφιστεί μεθόδους απόσταξης πόσιμου νερού από το θαλασσινό νερό ενώ κάποιες κοινωνίες ανακάλυψαν τρόπους να ενισχύουν την αλκοόλη μέσω μιας διαδικασίας ψύξης--ένα ποτό που έχει υποστεί ζύμωση,οπως το κρασί,ψύχεται μέχρι το υδάτινο περιέχόμενο να παγώσει,αφήνοντας ένα πολύ ισχυρότερο κατάλοιπο.

Όμως ,ο συνδυασμός της έλλειψης τεκμηρίων και της μυστικοπάθειας των πρώτων αλχημιστών και τεχνουργών συνεπάγεται ότι δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι αν η αλκόόλη είχε υποστεί απόσταξη ή όχι εκείνη την περίοδο. Έτσι,λοιπόν,το πρώτο επιβεβαιωμένο τεκμήριο προέρχεται από τον άραβα φιλόσοφο Αλ--Κίντι,τον πρώτο που άφησε πίσω του μια γραπτή έκθεση των μυστικών της  απόσταξης αλκοόλης, δίνοντας λεπτομερείς περιγραφές της διαδικασίας και καταλήγοντας"...και έτσι και κρασί υφίσταται απόσταξη σε υγρασία και καταλήγει να έχει το χρώμα του ροδόνερου".

Ο Αλ--Κίντι έζησε στην περιοχή του σύγχρονου Ιράκ,στην Μπάσρα και τη Βαγδάτη,και μνημονεύεται ως πατέρας της αραβικής φιλοσοφίας. Οι οδηγίες του Αλ--Κίντι βοήθησαν στη διάδοση των μυστικών της διαδικασίας σε ακόμα μεγαλύτερη έκταση,καθώς οι άνθρωποι σε διαφορετικές περιοχές της γης μάθαιναν να κατασκευάζουν το "υγρό πυρ",τη ρακή,το ουίσκι, τη βότκα, το τζίν και πολλά άλλα ακόμα.Η ίδια η λέξη αλκόόλη προέρχεται από το αραβικό al  kohl επειδή η διαδικασία που ακολουθούσαν οι άραβες χημικοί  στην κατασκευή  μακιγιάζ για τα μάτια ήταν παρόμοια(κολ ονομάζονται ακόμα και σήμερα τα μαλακά μολύβια για τα μάτια).!

πιστωποιημένο

Δευτέρα 17 Αυγούστου 2026

ΚΡΕΒΑΤΙΑ ΚΑΙ ΣΚΕΠΑΣΜΑΤΑ

Πρώτη χρήση:Άγνωστη τοποθεσία

Πότε:Πάνω από 5000 χρόνια πριν.

Εκτός από ένα πρώιμο δείγμα ενός αποχωρητηρίου ,το ερειπωμένο χωριό  Σκάρα  Μπρε στις Ορκάδες νήσους μας παρέχει τεκμήρια ότι 5000 χρόνια πριν χρησιμοποιούνταν κρεβάτια αρκετά περίπλοκης κατασκευής.Αυτό μας δείχνει ότι η ιδέα προυπήρχε και εξελίχθηκε συν τω χρόνω.

Το ξύλο  σπανίζει στις Ορκάδες ,έτσι λοιπόν οι κάτοικοι των λίθινων σπιτιών χρησιμοποιούσαν την πέτρα,μιας και αποτελούσε το πιο εν αφθονία υλικό,για να δημιοργήσουν  ανυψωμένες "πλατφόρμες ύπνου".Οι πέτρινες βάσεις  των κρεβατιών  χτίζονταν μακριά από τους εξωτερικούς τοίχους(οι οποίοι θα ήταν και οι ψυχρότεροι) και δίπλα σε εσωτερικούς τοίχους.Το υλικό που πιθανότατα χρησιμοποιούσαν ως στρώμα ήταν τα αποξηραμένα βρύα.

Τα κρεβάτια και τα σκεπάσματα συνέχισαν να εξελίσσονται με την πάροδο των αιώνων. Κατά  τη μεσαιωνική περίοδο τα κρεβάτια αποτελούνταν  από κομματια υφάσματος ή χαλιά παραγεμισμένα από φτερά,μαλλί ζώων ή ανθρώπινα μαλλιά για τη δημιουργία κάποιου είδους στρώματος.Την περιοχή του ύπνου περιέβαλλαν κουρτίνες για να αποκλείουν το φως και να παρέχουν μια κάποια ιδιωτικότητα(αν και σε πολλά  φτωχά νοικοκυριά , πολλοί άνθρωποι μοιράζονταν το ίδιο κρεβάτι).Ταξύλινα κρεβάτια περέμεναν ένα είδος πολυτελείας.Από τον 12ο αιώνα και μετά,βρίσκουμε δείγματα κρεβατιών με περίτεχνα σκαλίσματα, που θα είχαν κατασκευαστεί  για τους πιο εύφορους.Τα πρώτα πτυσσόμενα κρεβάτια ανάγονται επίσης στον 12ο αιώνα--αυτά λειτουργούσαν ως κρεβάτια τη νύχτα αλλά,διπλωνοντάςτα,μπορούσαν να τα χρησιμοποιήσουν και ως καναπέδες κατά τη διαρκεια της μέρας,όπως ακριβώς τους σύγχρονους καναπέδες-κρεβάτια.!

 

Κυριακή 16 Αυγούστου 2026

ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΊΑ ΤΟΥ ΑΠΟΧΩΡΗΤΗΡΙΟΥ.

 Το δίλημμα του πώς και πού οι άνθρωποι θα έπρεπε να "πάνεστηντουαλέτα" ανάγεται στην προϊστορία,όταν  μια τρύπα στο έδαφος θα ηταν η πιο κοινή λύση.Εντουτοις κάποιας μορφής αποχωρητήρια υπάρχουν εδώ και πέντε τουλάχιστον χιλιετίες:

**Στις Ορκάδες νήσους ,στο χωριό Σκάρα  Μπρε τηςΛίθινης εποχής,οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν κάτι που έμοιαζε με τουαλέτες ηλικίας 5000 ετών στους πέτρινους τοίχους των σπιτιών,πάνω από σωλήνες απαχέτευσης που οδηγούσαν τις ακαθαρσίες  μακριά από τα κτίρια.

**Από την ίδια περίοδο,στην αρχαία πόλη Μοχεντζο--Ντάρο,στην κοιλάδα του Ινδού ποταμού στο  Πακιστάν,βρέθηκαν σπίτια με παρόμοια διαρρύθμηση:Τρύπες δια μορφωμένες με τούβλα(με υπολείμματα ξύλινων καθισμάτων) πάνω από μια επικλινή επιφάνεια που οδηγούσε σε μια  κοινόχρηστη αποχεύτευση.

** Ένα παλάτι στην Εσνούνα της αρχαίας Μεσοποταμίας είχε κοινόχρηστη τουαλέτα,με έξι ανυψωμένα τούβλινα καθίσματα στη σειρά.

**Τον 17ο αιώνα π.Χ. στο παλάτι της Κνωσού στην Κρήτη,χρησιμοποιήθηκε ένα προηγμένο σύστημα πήλινων δοχείων(σε ένα δωμάτιο με εύκολα καθοριζόμενες γύψινες πλάκες στους τοίχους) συνδεδεμένων με παροχή νερού που κυλούσε σε σωλήνες από τερακότα.

**Μια Αγυπτιακή τουαλέτα του 14ου π.Χ. αιώνα είχε κατασκευαστεί από ασβεστόλιθο,με ένα άνοιγμα σε σχήμα κλειδαρότρυπας τοποθετημένο πάνω από ένα δοχείο που μπορούσε να αφαιρεθεί(και έπρεπε περιοδικά να καθαρίζεται).ένας κοίλος χώρος από κάθε πλευρά του καθίσματος  περιείχε άμμο για να ριπτεται στην τρύπα μετα τη χρήση.

**Η πρώτη γνωστή φορητή τουαλέτα προέρχεται επίσης από την ίδια χρονική περίοδο στην Αίγυπτο: Ένα ξύλινο σκαμνί με ένα μεγάλο άνοιγμα στη μέση, πάνω από ένα πήλινο δοχείο. Βρέθηκε σε τάφο στις Θήβες.


**Στη ΡωμαΪκή Αυτοκρατορία κατασκευάζονταν όλο και πιο περίτεχνες τουαλέτες--ανάμεσά τους και 144 αποχωρητήρια δημόσιας χρήσης μέσα στην ίδια τη Ρώμη,έως το 315 μ.Χ.


**Οι Ρωμαίοι εσήγαγαν και τις πρώτες γνωστές τουαλέτες με χειροκίνητη ρίψη νερού.Ετούτοις οι τουαλέτες τους δεν είχαν πάντοτε εξαιρετική υγιεινή--ένας  εκπληκτικά μεγάλος αριθμός αποχωρητηρίων βρισκόταν  βρισκόταν μέσα στις κουζίνες,δίπλα στους χώρους οπού ετοιμάζονταν τα φαγητά.Αυτό συνέβαινε διότι οι ίδιες δομές χρησιμοποιούνταν τόσο για τα μαγειρικά όσο και για τα ανθρώπινα απορρίμματα.


**Πριν από την ύπαρξη χαρτιού τουαλετας,χρησιμοποιούνταν συχνά βρύα για τον ίδιο σκοπό.Στα  κάστρα και τα μοναστήρια της Δύσης άφηνα συχνά σωρούς από σανό και άχυρο για χρήση στις τουαλέτες!!


χωρητήρια

τ

Παρασκευή 14 Αυγούστου 2026

Ο ΦΑΡΟΣ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ.

Πρώτη κατασκευ'η: Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου 

Πότε:3ος αιώνας π.Χ..

Ο φάρος υπήρξε πιθανότατα μια ελληνική εφεύρεση,παρότι οι Ρωμαίοι τον υιοθέτησαν με ενθουσιασμό και περιέβαλαν την αυτοκρατορία τους με ένα δίκτυο εντυπωσιακών κατασκευών.Σύμφωνα με τον ομηρικό θρύλο,τα εύσημα για την αρχική εφεύρεση Φάρου δίνονται στον Παλαμήδη από την πόλη--κράτος του Ναυπλίου.( ο ίδιος σύμφωνα μετις φήμες, είχε εφεύρει τα μέσα και τα σταθμά).Γνωρίζουμε ακόμη ότι ο αθηναίος Πολιτικός Θεμιστοκλής υπήρξε υπεύθυνος για τη δόμηση ενός φάρου ,με φωτιά στην κορυφή μιας υπερυψωμένης πέτρινης κολώνας,στην είσοδο του Πειραιά,του λιμανιού της Αθήνας τον 5ο π.Χ.αιώνα.Η ανύψωση της φωτιάς σήμαινε ότι φώτιζε την τριγύρω περιοχή πολύ πιο αποδοτικά και μπορούσε να είναι ορατή από πιο μακριά στη θάλασσα.


Ο γνωστότερος αρχαίος φάρος είναι αυτός της Αλεξάνδρειας,ο οποίος μνημονεύεται σαν ένα από τα επτά Θαύματα του κόσμου.Ο Μέγας Αλέξανδρος ίδρυσε την πόλη στον ισθμό απέναντι  από το μικρό νησί Φάρος.Το κενό μεταξύ πόλης και νησιού  καλύφθηκε από ένα μόλο--ένα τεραστιο πέτρινο κυματοθραύστη.Ο μόλος ήταν γνωστός ως το Επταστάδιον ,που σημαίνει επτά στάδια.Το στάδιο ήταν μια μονάδα μήκους που προσέγγιζε τα 180 μέτρα.Αυτό δημιουργούσε ένα τεράστιο εγκολπισμένο λιμάνι για την πόλη.

Την περίοδο μετά τον θάνατο του ΑΛΕΞΆΝΔΡΟΥ,ένας γιγαντιαίος φάρος κατασκευάστηκε στο νησί Οι εργασίες ξεκίνησαν το 280 π.Χ. και το οικοδόμημα ολοκληρώθηκε το 247π.Χ,Ο πύργοςφτιαγμένος από ασβεστόλιθο και με ύψος 106 μέτρων αποτελούνταν από μια ογκώδη τετράγωνη βάση,πάνω στην οποία ένα δέύτερο οκταγωνικό επίπεδο υποστήριζε ένα τελικό κυκλικό επίπεδο στην κορυφή.Το τελευταίο αυτό κομμάτι του πύργου εμπεριείχε μια φλεγόμενη κάμινο,που μπορούσε σύμφωνα με τα λεγόμενα πολλών, να γίνει ορατή  ίσαμε 160 χιλιόμετρα μακριά.Κατά τη διάρκεια της μέρας,ένας γιγαντιαίος καθρέπτης ήταν τοποθετημένος με τέτοιον τρόπο  ώστε να αντανακλά τις ακτίνες του ήλιου έξω στο πέλαγος, για τον ίδιο λόγο.

 Ο σκοπός του φάρου ήταν να οδηγεί τα πλοία με ασφάλεια μέσα στο λιμάνι.Η μεγαλοπρέπειά του, όμως τον καθιστούσε επίσης ένα γιγαντιαίο σύμβολο κύρους που θα γινόταν διασημο σε ολόκληρο τον κόσμο.Το όνομα του φάρου σύντομα κατέληξε να χρησιμοποιείται για τον ίδιο φάρο παρά για το νησί στο οποίο έστεκε. Αρκετές σύγχονες γλώσσες διαθέτουν λέξεις για τους φάρους που προέρχονται από αυτόν: Φάρος στα ελληνικά,faro στα Ιταλικά,phare στα Γαλλικά,far στα Ρουμάνικα ενώ στα ρωσικά η συγγενής λέξη για τον προβολέα είνα fara.


Ο φάρος επιβίωσε ανέπαφος για πάνω από μια χιλιετία.καταστράφηκε από σεισμούς το 956,το 1303 και το 1323μ.Χ.και τα τελευταία απόμεινάρια μετατράπηκαν σε φρούριο στη ίδια τοποθεσία το 1480.Υπάρχει επίσης μια απόκρυφη ιστορία ότι η αρχική καταστροφή συνέβη το 10 αιώνα όταν ένας βυζαντινός κατάσκοπος, έχοντας κερδίσει την εμπιστοσύνη των Αιγυπτίων, πήρε την άδεια να ανασκάψει στο νησί για ένα μυστικό θησαυρό.Φημολογείται ότι οι ανασκαφές διεξήχθησαν με τοση πανουργία,ώστε τα θεμελια του ογκώδους φάρου  υποσκάφτηκαν καταστροφικά.!!

.