ΙΕΡΑ ΠΟΡΝΕΙΑ ΣΤΗΝ εΛΛΑΔΑ.

 Μα,σε ποια μέρη της Ελλάδας μπορεί να τίμησαν ως ιερό τον έρωτα; Σίγουρα στην Κύπρο,που μέχρι σήμερα την απόκαλούν "το νησί της Αφροδίτης"...

Ο Ησίοδος στη Θεογονία του,αναφέρει την Αφροδίτη ως Κυπρογένεια,δηλαδή γεννημένη στην Κύπρο.Ο Νόννος ,όταν μιλά για την Πάφο της Κύπρου,την περιγράφει ως "Στεφανηφόρο λιμάνι των ερώτων,με την αβρή την κώμη,αραξοβόλι της Αφροδίτης όταν εκείνη βγήκε μέσα από τα κύματα".

Εκεί , λέει,"είναιτο νυφικό λουτρό της θαλασσογέννητης Θεας,ο ποταμός Σέτραχος όπου η πανέμορφη θεά,συχνά έντυνε τον εραστή της,τον Άδωνη,ύστερα από το λουτρό του"...

 Για την ύπαρξη της ιεράς πορνείας στην Κύπρο κάνει λόγο ο Ηρόδοτος,όταν έγραψε και για την ύπαρξη αυτού του θεσμού και στη Βαβυλώνα.Επίσης ,ο Κλέαρχος από τους Σολούς της Κύπρου αναφερόμενος στις Λυδές που εκπορνεύονται στους ναούς,πρόσθεσε ότι το ίδιο γινόταν και την πατρίδα του την Κύπρο, ενώ από τις λέξεις που χρησιμοποιεί,φαίνεται καθαρά για το πόσο ιερή θεωρούνταν αυτή η πράξη.

Ο Ιουστίνος ,στην Επιτομή του Τρόγου,γράφει ότι ήταν έθιμο στην Κύπρο να στέλνουν στην παραλία κάποιες συγκεκριμένες μέρες,νεαρές παρθένες ,σε ηλικία παντρειάς,για να κερδίσουν τα χρήματα της προίκας τους,θυσιάζοντας στην Αφροδίτη την παρθενιά τους. Βέβαια, σήμερα ,οι περισσότεροι μελετητές θεωρούν ότι ο Ιουστίνος είχε σαφέστατα παρανοήσει  το θρησκευτικό χαρακτήρα της Ιεράς Πορνείας,αφού τα χρήματα που λάμβαναν οι γυναίκες δεν τα καρατούσαν οι ίδιες,αλλά πήγαιναν όλα στο ναό της Αφροδίτης.

Ο μυθογράφος Απολλόδωρος διηγείται ότι την Πάφο ίδρυσε ο Κινύρας, που καταγόταν από την Κιλικία, απ'όπου έφυγε για να χτίσει μια δική του πόλη στην Κύπρο.Εκεί παντρεύτηκε την Μεθάρμη,κόρη του βασιλιά Πυγμαλίωνα κιαπόκτησε μαζί της πέντε παιδιά:Τον Οξύπορο,τον Αδωνι,την Ορσεδίκη,τη Λαογόρη και τη Βραισία.Οι κόρες του ,όμως,εξαιτίας της οργής της Αφροδίτης,πλάγιαζαν με ξένους,και στο τέλος πέθαναν μακριά από την Κύπρο, κάπου στην Αίγυπτο.Ο ρωμαίος συγγραφέας Firmicus Maternus ,αναφέρεται στην Ιερα Πορνεία της Κύπρου,λέγοντας πως ήταν ένας θεσμός που καθιέρωσε ο Κίνύρας,ο οποίος ίδρυσε ναό στην Αφροδίτη,για να την ευχαριστήσει ,και επειδή μύησε πολλούς στη λατρεία της.

Χριστανοί συγγραφείς , όπως ο Κλήμης αλλά και ο Ευσέβιος,λένε ότι η Αφροδίτη δεν ήταν τίποτε περισσότερο  από μια πόρνη, που ο βασιλιάς της Κύπρου Κίνύρας, αποφάσισε κάποτε να την θεοποιήσει.Και ο Λακτάντιος,ακόμα πιο μαχητικός γράφει κιαυτός πως η Αφροδίτη ήταν μια κοινή θνητή,η οποία καθιέρωσε την πορνεία των γυναικών στην Κύπρο,για να μην είναι η μόνη αναίσχυντη πόρνη στο νησί...Βέβαια,δεν μπορούμε να ξέρουμε πόση αλήθεια υπάρχει στα κείμενα χριστιανών εκκλησιαστικών συγγραφέων σχετικά με την αρχαία θρησκεία και τις απόρρητες τελετουργίες  των Μυστηρίων,αφού ο στόχος τους ήταν η πολεμική ενάντια στην αντίπαλη θρησκεία και η αμφισβήτηση των Θεών των Ελλήνων.

Την Ιερα Πορνεία πιθανώς εξασκούσαν και οι Επιζεφύριοι Λοκροί,που ήταν Έλληνες καταγόμενοι απο την Οζαλία Λοκρίδα(περιοχή που σήμερα ανήκει  στο νομό Φθιώτιδος),οι οποίοι το 680 π.Χ. αποίκησαν την Νότια Ιταλία και ίδρυσαν πόλεις κυρίως στα δυτικά παράλια της Κάτω Ιταλίας.Τελικά μετακινήθηκαν  στα παράλια του Ιονίου Πελάγους και ίδρυσαν την πόλη Επιζεφύριοι Λοκροί(στη θέση όπου βρίσκεται η σημερινή ιταλική πόληLocri).

Η περίπτωση των Επιζεφύριων Λοκρών είναι πολύ γνωστή,κατ'αρχήν από τον Κλέαρχο το Σολέα,αλλά κυρίως από μια πληροφορία που μας δίνει ο μεταγενέστερος Ιουστίνος.Κάποτε,λοιπόν,οι Επιζεφύριοι Λοκροί,πολεμούσαν ενάντια στον τύραννο του Ρήγιου Λεόφρονα και βρέθηκαν σε πολύ δύσκολη θέση ,οπότε έκαναν τάμα στην Αφροδίτη να τους χαρίσει τη νίκη και εκείνοι σε αντάλλαγμα να εκπορνευσουν  τις άγαμες κόρες τους,τις παρθένες ,σε μια γιορτη, προς τιμή της.Η νίκη ήρθε αλλά το τάμα ξεχάστηκε .Πέρασε πολύς καιρός και οι Επιζεφύριοι Λοκροί ξαναβρέθηκαν σε δ΄υσκολη θέση στον πόλεμο αυτή τη φορά με τους Λευκανούς΄.Τότε ο τυραννος Διούσιος τους συμβούλευσε να ξανακάνουν το παλιό τάμα,γιατί τάχα η αθέτηση της υπόσχεσης τους στη θεά τους έιχε φέρει σε αυτή τη δύσκολη θέση.Τους είπε λοιπόν , να εθέσουν στο ναό εκατό κόρες και γυναίκες ,που θα τις επέλεγαν με κλήρο,και να τις στολίσουν μα τα καλύτερα κοσμηματά τους.Θ α έπρεπε δε να παραμείνουν στο ναό της Αφροδίτης ένα όλόκληρο μήνα.Οι Λοκροί στην αρχή προβληματίστηκαν,αλλά έπειτα σκέφτηκαν ένα τέχνασμα,ώστε να έχουν "και την πίτα ολόκληρη και το σκύλο χορτάτο",κι έκαναν ένα φρικτό όρκο μεταξύτους,να σεβαστούν τις γυναίκες τους,και κανείς τους να μην πάει σε αυτές ,οπότε και η θρησκευτική υποχρέωση θα τηρούταν  αλλά και η τιμή των γυναικών και των θυγατέρων τους θα σωζόταν.Όμως ,τελικα,η συμβουλή του Διονυσίου αποδείχτηκε ότι ήταν εκ του πονηρού ,αφού ο τύραννος έστειλε τους στρατιώτες του που κυριολεκτικά τις έγδυσαν,αρπάζοντας τα κοσμήματά τους,και όχι μόνο αυτό.Ακόμη, με βασανιστήρια υποχρέωσαν μερικές να αποκαλύψουν που έκρυβαν την περιουσία οι συζυγοί τους...

Η περίεργη αυτή ιστορία,φαίνεται να δείχνει πως κάποτε οι Επιζεφύριοι Λοκροί εξασκούσαν την ιερά Πορνεία, και στο μεγάλο κίνδυνο τη ξαναθυμήθηκαν,πιθανόν επειδή θεώρησαν οτι η κατάργηση του ιερού εθίμου που ασκούσαν από πολύ παλιά,προκάλεσε την οργή της Θεάς,η οποία γαια να τους τιμωρήσει έστειλε εχθρούς να τους καθυποτάξουν,οπότε για να την εξευμενίσουν το επανέφεραν...

Η μοναδική πόλη στην Ελλάδα που έχουμε βεβαιωμένη Ιερά Πορνεία,είναι η Κόρινθος που έιχε ως πολιούχο θεά την Αφροδίτη,έλεγαν , μαλιστα,πως η λατρεία της Θεάς του έρωτα ήρθε στην Κόρινθο από την Κύπρο.

 Το ιερό της Αφροδίτης στην πόλη αυτή είχε περισσότερες από χίλιες ιερόδουλες  τις οποίες είχαν αφιερώσει στη θεά άντρες ή γυναίκες.Γι'αυτές συνερρεε πλήθος κόσμου,όπως μας πληροφορεί και πάλι ο Στράβων,ο οποίος επισκέφτηκε την πόλη αυτή τουλάχιστον δύο φορές(την πρώτη φορά ήταν το 44π.Χ. όταν πρωτοπήγε στη Ρώμη,και την άλλη το 29π.Χ,όταν από τη Γυάρο πήγε στη Ρώμη μεσω Κορίνθου).

Οι ιθερόδουλες ήταν μια αληθινή  πηγή πλούτου για την Κόρινθο μας λεει  ο αρχαίος γεωγράφος.Οι καπετάνιοι των πλοίων σκόρπιζαν αφειδώς τα λεφτά τους κι από αυτό βγήκε η περίφημη παροιμία <<ου παντός ανδρός  εις Κόρνιθον έσθ'ο πλούς>>δηλαδή <<δεν είναι για τον καθένα το ταξίδι στην Κόρινθο>> επειδή η διαμονή εκεί ήταν πανακριβη.

Ο Στράβων μάλιστα ,μας παραδίδει και ένα ανέκδοτο:Κάποια γυναίκα ,λέει , κατηγόρησε μια ιερόδουλη ότι δεν της αρέσει η γυναικεία σπιτική δουλειά και γιαυτό δεν πιανει στα χέρια της τους ιστούς του αργαλειού για να υφάνει.Τότε όμως η πανέξυπνη εταίρα της απάντησε λέγοντας:<<Εγώ,αυτή που λες εσύ κυρά μου,ήδη σ'αυτόν τον λίγο χρόνο κατέβασα τρείς ιστούς>>,κάνοντας έτσι λογοπαίγνιο με τους ιστούς των αργαλειών και τους ιστούς(κατάρτια) των καραβιών , υπονοώντας,φυσικά τα κατάρτια...κάποιων καπεταναίων...

Σύμφωνα μ'ένα πανάρχαιο έθιμο, όταν έπρεπε να προσευχηθεί η πόλη στην Αφροδίτη γιακάποιο ζήτημα ύψιστης σημασίας, τότε προσκαλούσαν όσο το δυνατόν περισσότερες εταίρες να συνενώσουν τη φωνή τους και να θυσιασουν μαζί με τους πολίτες .Μάλιστα ,για την πατριωτική στάση που φαίνεται πως επέδειξαν οι εταίρες κατά την Περσική εισβολή,ανέγραψαν τα ονοματά τους σε δημόσια πινακίδα,και ο ποιητής Σιμωνίδης τους αφιέρωσε επίγραμμα,το οποίον  διέσωσαν ο Αθήναιος και ο Πλούταρχος.Ο τελευταίος μάλιστα αναφέρει πωςοι Κορίνθιοι,για να τιμήσουν τα κορίτσια της Αφροδίτης,έστησαν χάλκινες εικόνες τους στο ναό της Θεάς.

Ο Αθήναιος ,επικαλούμενος ένα σχόλιο του Πίνδαρου,μας λέει ότι στην Κόρινθο,πολλοί ιδιώτες όταν ζητούσαν μια χάρη από την Αφροδίτη,έκαναν τάμα πως αν  η επιθυμία τους πραγματοποιηθεί,τότε θα αφιέρωναν στον ναό της ένα συγκεκριμένο αριθμό ιερόδουλων στην Κόρινθο,πρέπει μάλλον να φανταστούμε πως...έκανε πολλά θαύματα η Αφροδίτη... Ακόμη ,ξέρουμε πως ο Ξενοφών ο Κορίνθιος,πριν πάει στην Ολυμπία για να πάρει μερος στους αγώνες,υποσχέθηκε στη Θεά,πως αν βγει ολυμπιονίκης,θα της έφερνε στο ναό της εκατό εταίρες! Ο ξενοφών τελικά ενίκησε,και μάλιστα σε δύο αγωνίσματα την ίδια μέρα,πράγμα σπάνιο που συνιστούσε ένα απίστευτο ρεκόρ για εκείνη την εποχή.Έτσι, όταν ο μεγάλος αθλητής επέστρεψε στην πατρίδα του,χορεύοντας μπροστά στο βωμό της θεάς, τραγόυδησε μαζί με τις εκατό εταίρες του αυτό το τραγούδι που του το είχε γράψει ο Πίνδαρος:  Της Κύπρου Βασίλισσα

Στο ιερό αλσος σου ο ξενοφών

Σου κομίζει κοπάδι,

Εκατό φοράδες μικρές να βοσκήσουν,

όλος χαρά που η δέησή σου εισακούστηκε

Κοπελιές  που καλοδέχεστε ξένους πολλούς

της ξελογιάστρας θεραπαινίδες

 στη βαθύπλουτη Κόρινθοπου τα ξανθάδάκρυα του λιβανιού

καίνε στα θυμιατά και που συχνά

προς την Ουράνια των ερώτων μητέρα,

την ΑΦΡΟΔΊΤΗ το νου σας να πετάξει αφήνει.

Σας έδωσε εκείνη τη χάρη

να δρέπετε τον ωραίο καρπό

 της τρυφερής νιότης σας

πάνω σε κλίνες ερατεινές.

Όταν η αναγκη το απαιτεί,

 τότε όλα είναι καλά.

ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΠΟΡΝΕΙΑΣ

Πολλές και διαφορετικές είναι οι απόψεις των μελετητών για την προέλευση και το νόημα του θεσμού της Ιερας Πορνείας.Κάποιοι εντάσσουν αυτό το θεσμό στις διάφορες τελετουργίες λατρείας της  Φύσης και της γονιμότητας, όπως για παραδειγμα η φαλλολατρεία,η οποία,στη χώρα μας, μοιάζει να επιβιώνει μέχρι σήμερα σε διάφορες τοπικές καρναβαλικές εκδηλώσεις.

 Ο ΈΝΓΚΕΛς και ο Μπαχόφεν ,θεωρούν την ιερα Πορνεία ως ένα τελετουργικό,δια μέσω του οποίου γινόταν η ενθύμηση αλλά παράλληλα και το ξεπέρασμα της πρωτόγονης κατάστασης του ανθρώπου,δηλαδή της κατάστασης που βρισκόταν οι ανθρώπινες ομάδες πριν τη θεσμοθέτηση του γάμου,για τις οποίες υποθετουν ότι οι σεξουαλικές σχέσεις μετα ξύ των ανθρώπων ήταν τελείως ελεύθερες .Άλλοι όπως ,ο Farnell,βλέπουν την καταγωγή της θρησκευτικής Πορνείας ώς μια καθαρά κοσμική,μη θρησκευτική πρακτική,που "έχει χαρακτήρα προστατευτικό, με το να διαρραγεί ο παρθενικός υμένας πριν παραδοθεί η νύφη στο γαμπρό,ώστε η συνουσία του τελευταίου να αποβεί ασφαλής και απαλλαγμένη απο τον κίνδυνο ,που σύμφωνα με κάποια πρωτόγονη  πρόληψη,διέτρεχε ο άνδρας που συνευρισκόταν με μια παρθένα γυναίκα".Όμως ένας άλλος μελετητής,ο Frazer,αντέκρουσε αυτή τη θεωρία,τονίζοντας πως μια τέτοια εξήγηση αδυνατεί εντελώς να ερμηνεύσει τον βαθύτατο θρησκευτικό χαρακτήρα αυτών των εθίμων,όπως εμφανίστηκαν στην αρχαιότητα,σε ολόκληρη τη Δυτική Ασία και την Ελλάδα.

Η άποψη του Frazer ηταν ότι"μπορούμε να συμπεράνουμε πως η Μεγάλη Μητέρα Θεά,η προσωποποίηση όλων των αναπαραγωγικών δυνάμεων της φύσης,λατρευόταν κα΄τω από διαφορετικές ονομασίες,αλλά με μια ουσιαστική ομοιότητα στο μύθο και την τελετουργία από πολλούς λαούς της Δυτικής Ασίας.Σύνδεδεμένος μ'άυτήν ήταν ένας εραστής ή μάλλον ένας αριθμός εραστών ,θεϊκών ή θνητών,με τους οποίους έσμιγε καθε χρόνο,και η ενωσή τους εθεωρείτο ουσιαστική για τον πολλαπλασιασμό των ζώων και των φυτών.Επιπλέον αυτή η μυθική ένωση του Θεϊκού ζευγαριού αναπαριστανόταν και πολλαπλασιαζόταν στη γη από μια πραγματική,αν και πρόσκαιρη ένωση των ανθρώπων ανδρώνκαι γυναικών,στο ναό της θεάς με σκοπό την εξασφάλιση της ευκαρπίας της γης και της αύξησης των ανθρώπων και ζώων".

΄΄Οσον αφορά τις ιερόδουλες,ο Frazer  λέει πως εκείνες οι γυναίκες  από τη στιγμή που αφιερώνονταν στην υπηρεσία της Θρησκείας,προσλάμβαναν ένα θεϊκό χαρακτήρα και η καθιερωσή τους,όχι μόνο δεν εθεωρείτο δυσφημιστική αλλά πιθανότατα να εκλαμβανόταν από τον κόσμο ως μια υπηρεσία που ξεπερνούσε την κοινή αρετή,και γιαυτό ανταμείβονταν με αισθήματα ανάμικτα με σεβασμό,θαυμασμό,και όίκτο,σαν κιαυτά που σε ορισμένα μέρη του κόσμου ακόμα και σήμερα αποδίδονται σε γυναίκες που στην προσπάθεια΄τους να τιμήσουν τον Δημιουργότους μ'ενα διαφορετικό και πιο ένθερμο τρόπο απαρνούνται τις φυσικές λειτουργίες του φύλου τους και τις τρυφερότερες ανθρώπινες σχέσεις...

 Ο Παναγής Λεκατσάς, που ήταν ο πρωτοπόρος της κοινωνικής Ανθρωπολογίας στην Ελλαδα λεει:Πως η ιερά Πορνεία ήταν ένας υποχρεωτικός ιερός γάμος της γυναίκας,όπως και τα ομαδικά όργια ή διαπαρθένεψη με ιερά αντικείμενα(ομοιώματα των γεννητικών οργάνων των Θεών),με σκοπό της συνευρεσης της γυναίκας με το θεό. Η επίσημη μορφή του Ιερού Γάμου,ήταν η ένωση της ιέρειας που ενσάρκωνε τη Μεγάλη θεά με τον βασιλιά ή ιερέα που ενσάρκωνε το θεϊκό σύντροφό της." Ο Ιερός αυτός Γάμος ικανοποιώντας τη θεά και το θεό,τους φορείς των όλων των γονιμικών δυνάμεων,γονιμευει τα ζωντανά,τη γή τους ανθρώπους.Από την υπηρεσία ,έτσι μιας ατομικής αναγκης, της γονιμοποίησης της γυναίκας,η Ιερή Πορνεία,σαν μορφή Ίερου Γάμου,υπηρετεί τις ανάγκες της κοινότητας όλης.Η ιεροδουλία λοιπόν ,είναι μια περιορισμένη αλλά μονιμότερη μορφή του ίδιου τύπουΙερού Γάμου"...