Πρώτη εφεύρεση:Ελλάδα
Πότε: 1ος αιώνας μ.Χ.
Ο Ήρωνας ο Αλεξανδρεύς(10--85 μ.Χ.) υπήρξε ένας ιδιοφυής δάσκαλος των μαθηματικών και της φυσικής στο Μουσείο της Αλεξάνδρειας,που ενσωμάτωνε και τη φημισμένη Βιβλιοθήκη.(Το Μουσείο ήταν επιστημονικό --εκπαιδευτικό ίδρυμα στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου με σκοπό τη μελέτη και τη διδασκαλία των επιστημών και της φιλολογίας.)Μοιραζόταν με τον Αρχιμήδη αυτή την έμφυτη ικανότητα να μετατρέπει την ακαδημαϊκή του ιδιοφυία σε εξαιρετικής επινόησης δημιουργήματα.Ανάμεσα στις εφευρέσεις του ήταν το πρώτο παγκοσμίως μηχάνημα αυτόματων πωλήσεων,που παρείχε μια δόση αγιασμού με αντάλλαγμα ένα μπρούτζινο πεντάδραχμο νόμισμα,ένα αιολικό μουσικό όργανο,η αντλία πίεσης,κι ένα φημισμένο αυτόματο σιντριβάνι που πήρε το ονομά του.
Δημιούργησε επίσης ένα σετ θυρών που άνοιγαν αυτόματα.Οι ιερείς του ναού τις χρησιμοποιούσαν για να προκαλέσουν θαυμασμό.Ανάβοντας μια φωτιά,το νερό σε μια κρυμμένη μεταλλικήσφαίρα θερμαινόταν.Στη συνέχεια έχυναν το ζεστό νερό μέσω ενός σωλήνα,σε ένα κουβά,το βάρος του οποίου άνοιγε διάπλατα τις πόρτες μέσω ενός συστήματος από τροχαλίες.Σβήνοντας τη φωτιά,το νερό του συστήματος ψυχόταν και επέστρεφε στη σφαίρα,οπότε ο κουβάς υψωνότανκαι οι πόρτες έκλειναν αυτόματα.
Αρκετές από αυτές τις εφευρέσεις βασίζονταν στη μεταφορά ενός βάρους ή στη χρήση του νερού εντός ενός κλειστού συστήματος.Ο αυτόματος πωλητής δούλευε επειδή το βάρος του νομίσματος εσπρωχνε προς τα κάτω ένα μικρό δίσκο,ανοίγοντας μια βαλβίδα η οποία επέτρεπε στον αγιασμό να διαφύγει.Το αυτόματο σιντριβάνι του Ηρωνα ενεργοποιούνταν από υδροστατικη ενέργεια(δηλαδή τον συντελεστή άνωσης που δίνει την αίσθηση ότι τα αντικείμενα είναι ελαφρότερα στο νερό),και οι πόρτες του ναού λειτουργούσαν λόγω της διαστολής και της εξάτμισης του θερμαινόμενου ύδατος.Η πιο διάσημη εφεύρεση του ΄΄Ηρωνα--η αιολόσφαιρα--αξιοποιούσαε κάποια από αυτά τα στοιχεία με καινοτόμο τρόπο,με σκοπό τη δημιουργία μιας συσκεύής που θα μπορούσε άνετα να περιγραφεί ως πρώτη ατμομηχανή του κόσμου(η οποία υπήρξε παράλληλα ο προάγγελοςτου κινητήρα αεριώθη
Η αιολόσφαιρα αποτελούνταν από ένα κλειστό καζάνι που περιείχε νερό, το οποίο θερμαινόταν από φωτιά.Καθώς το νερό θερμαινόταν,ο αέρας ανυψωνόταν μέσω δύο σωλήνων που λειτουργούσαν ως άξονας μιας σφαίρας τποθετημένης ανάμεσά τους.Η σφαίρα είχε δύο εξόδους απ΄όπου μπορούσε να διαφύγει ο ατμός.Ο ατμός που διέφευγε υποχρέωνε τη σφαίρα να περιστρέφεται γρήγορα γύρω από τον αξονά της.(σύγχρονη επαναδημιουργία της αιολόσφαιρας περιστράφηκε στον εκπληκτικό ρυθμό των 1500 στροφώνανά λεπτό,πράγμα εντυπωσιακό ακόμα κι όταν το συγκρίνουμε με τους σύγχρονους ανεμοστρόβιλους).
Όπως είναι ευρέως γνωστό, η μηχανή του ΄Ήρωνα δεν υπήρξε μια πρακτική συσκευή για την παραγωγή ενέργειας, γιατί απλώς ήταν υπερβολικά ανεπαρκής-είχε δημιουργηθεί πιο πολύ ως ένα μηχανικό θαύμα παρά για βιομηχανικούς σκοπούς.Εντούτοις ,η ίδια τεχνολογία θα μπορούσε θεωρητικά να είχε συνδυαστεί με κυλίνδρους και πιστόνια(τα οποία ο Ήρωνας χρησιμοποίησε σε άλλες συσκευές,όπως ας πούμε στην πυροσβεστική αντλία νερού) για να δημιουργήσει μια πιο βιώσιμη πηγή ενέργειας.Είναι ασαφές για ποιο λόγο δεν έκανε το επόμενο βήμα ο Ήρωνας.Μερικοί εικάζουν ότι,λόγω της ευρείας εξάπλωσης της δουλείας και της συνεχούς απειλής εχθροπραξιών εκείνη την εποχή,οι εφευρέτες είχαν τη τάση να στρέφονται σε εντυπωσιακές ψευδαισθήσεις,σε ψυχαγωγικές συσκευές ή στρατιωτικές εφαρμογές,παρά στη επιδίωξη αντικατάστασης της έτοιμης προσφοράς εργασίας τωνσκλάβων.
Για να κατανοήσουμε πόσο αξιοπρόσεχτο υπήρξε το επίτευγμα του ΄Ηρωνα,θα χρειαστεί να έχουμε υπόψη μαςότι,στην πραγματικότητα η ατμοκίνηση δεν αναπτύχθηκε παρά τον 17ο αιώνα μ.Χ.Ο jeronimo de Ayanz y Beaumont κατοχύρωσε μια βασική ατμοκίνητη αντλία νερού το 1606,η ατμοκίνητη αντλία του Τόμας Σέιβερι το 1698 αξιοποίησε την συμπύκνωση του ατμού με στόχο τη συμπίεσή του,ώστε να αντληθεί νερό,η ατμοσφαιρική μηχανή τουΤόμας Νιουκαμεν,η οποία τέθηκε σε χρήση το 1712,ενεργοποιούσε αντλίες για τη μεταλλευτική βιομηχανία και μόνο το 1781 ο Τζειμς Βάτ εφηύρε την πρώτη ατμομηχανή,η οποία μπορούσε να ενεργοποιήσει τη συνεχή κίνηση. Έτσι λοιπόν, ο Ήρωνας άξιζε και με το παραπάνω ως τιμητική αναγνώριση το παρατσούκλι του Μηχανικός,την ελληνική λέξη που ορίζει την έννοια.!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου