Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ.

Πρώτη εφεύρεση :  Ελλάδα

Πότε:2ος αιώνας π.Χ.

Το νησί των Αντικυθήρων βρίσκεται μεταξύ της Κρήτης και της Ηπειρωτικής Ελλάδας(το όνομα σημαίνει "απέναντι από τα Κύθηρα", που είναι ένα μεγαλύτερο  γειτονικό νησί).Το 1900 ,Έλληνες σφουγγαράδες ανακάλυψαν ένα ναυάγιο λιγο έξω από τις ακτές του νησιού.Το ΡωμαΪκό σύμφωνα μετις εικασίες,πλοίο χρονολογείται  στον 1ο αιώνα π.Χ.και περιείχε πολλά αξιόλογα τεχνουργήματα,αρκετα παλιά,μέχρι και του 4ου αιώνα π.Χ..κΤ΄πάσα πιθανότητα, το πλοίο μετέφερε είτε λάφυρα από τη λεηλασία των Αθηνών το 87--86 π.Χ. είτε αντικείμενα που ταξίδευαν προς τη Ρώμη για να προσφερθούν στον Ιούλιο Καίσαρα.

Πολλά από τα αντικείμενα που ανασύρθηκαν από το ναυάγιο ταυτοποιήθηκαν άμεσα,αλλά το πλέον μυστηριώδες και μαγευτικό τεχνούργημα--ο μηχανισμός των Αντικυθήρων--προβλημάτισε τους ιστορικούς για δεκαετίες. Πρόκειται για ένα κατεστραμμένο υπόλειμμα ξύλινου κιβωτίου( περίπου στο μέγεθος  κουτιού παπουτσιών),το οποίο είχε τριάντα αλληλένδετα γρανάζια και μοχλούς.Ο διάσημος φυσικόςΡίτσαρντ Φάινμαν το περιέγραψε ως "τόσο ολοκληρωτικά διαφορετικό καιπαράξενο,ώστε είναι σχεδόν απίστευτο...είναι κάποιο είδος μηχανήματος με δειρές γραναζιών,που παρουσιάζει ομοιότητα με το εσωτερικό ενός μοντέρνου κουρδιστού ξυπνητηριού". 

Ο μηχανισμός προβλημάτισε και μπέρδεψε τους αρχαιολόγους,και σε γενικές γραμμές αγνοήθηκε μεχρι το 1951,όταν ο ιστορικός Ντέρεκ ντε Σόλα Πράις έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιαυτόν.Έπειτα από δύο δεκαετίες εργασίας εξέδωσε κάποιες προκαταρτικές σκέψεις,όμως δεν έφτασε σε πλήρη κατανόηση του μηχανισμού μέχρι το θάνατό του το 1983. Εντούτοις, η προσοχή των ακαδημαΪκών είχε αρχίσει να εστιάζεται σε μια αναφορά στα γραπτά του Κικέρωνα σχετικά με ένα μηχανικό πλανητάριο γνωστό ως "η σφαίρα του Αρχιμήδη",το οποίο έδειχνε πως κινούνται τα ουράνια σώματα στο ηκιακό σύστημα σε σχέση με τη γη.Οι επιγραφές στο μηχανισμό,σε ελληνιστική κοινή,έδειχναν να υποστηρίζουν αυτή τη θεωρία,όπως και το γεγονός ότι οι πίνακες ενδείξεων και οι δακτύλιοι έφεραν εγχάρακτα τα σύμβολα του ελληνικού ζωδιακού κύκλου καθώς και τις ημέρες του ημερολογίου.

Εδώ και μερικές δεκαετίες ,έχει εδραιωθεί η θεωρία ότι ο μηχανισμός είναι πράγματι μια συσκευή παρακολούθησης του σεληνιακού ημερολογίου και πρόβλεψης των εκλέίψεων, της θέσης και των φάσεων της Σελήνης.Επιπλέον ,έδειχνε τις εποχές και σημείωνε γιορτές όπως οι Ολυμπιακοί αγώνες.Μια από τις πιο αξιόλογες ιδιότητές του ήταν ότι μπορούσε να υπολογίσει την περιοδικότητα της σελήνης σε υψηλό βαθμό ακρίβειας και να αποδώσει την ελλειπτική της τροχιά.Ως αποτέλεσμα,έχει ονομαστεί "ο πρώτος αναλογικός υπολογιστής στον κόσμο"κάτι που ίσως μοιάζει υπερβολικό--αλλά δεδομένου του ότι  μηχανικά βοηθήματα όπως λογαριθμικοί κανόνες ή μηχανές πρόβλεψης της παλιρροιας χρησιμοποιούνταν πριν από τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές,και αυτά μπορούν να περιγραφούν ως αναλογικοί υπολογιστές--τότε είναι αρκετα ακριβές.

Τα αλυτα ερωτήματα σχετικά με το μηχανισμό είναι δύο: σε ποιον ανήκε και ποιός τον κατασκεύασε.Μια υπόθεση προτείνει ως δημιουργό τον Ιππαρχο,αστρονόμο και μαθηματικό του 2ου αιώνα π.Χ.,ο οποίος μνημονεύεται για τη σύνταξη του πρώτου τριγωνομετρικού πίνακακαι για τις μάλλον επακριβείς εκτιμήσεις της απόστασης από τη Γη στη Σελήνη.Ο Κικέρωνας υποστηρίζει ότι ο Ποσειδώνιος,διάδοχος του Ιππάρχου στη σχολή της Ρόδου,κατασκεύασε ένα πλανητικό μηχάνημα,πράγμα που σημαίνει ότι ίσως αυτοί οι δύο συνεργάστηκαν για το σχεδιασμό του μηχανισμού των Αντικυθήρων.

Ενδέχεται να μη φτάσουμε ποτέ στη λύση αυτού του μυστηρίου και δεν μπορούμε να γνωρίζουμε εάν το συγκεκριμένο αντικείμενο αποτελεί το μοναδικό δείγμα μιας μηχανής την οποίαν και άλλοι μπόρεσαν  να κατασκευάσουν.Ωστόσο,ομηχανισμός(και οι σύγχρονες αναπαραστάσεις του) μας δείχνουν πόσο εντυπωσιακά εξελιγμένοι υπήρξαν οι  έλληνες εκείνης της εποχής!!

στον